 |
|
Krvne grupe mačaka i izoeritroliza |
|
|
|
| 04. listopada 2005. 08:17 |
|
Tokom godina jedna od najstresnijih situacija za uzgajivače mačaka bila je pojava neobjašnjive iznenadne smrti tek okočenih mačića. Smrt se javljala u prvih 48h post partum i to, čini se, ovisno o pasmini mačaka.
Smrtnost je bila i do 60%. Američki znanstvenici su smatrali da "Sindrom iznenadne smrti mačića" uzrokuje neka vrsta virusa. Nije se moglo objasniti zašto je zdrava mačka, sa dovoljno mlijeka izgubila većinu ili sve prividno zdrave mačiće. Takve majke, iako genetski vrlo vrijedni primjerci, opisivane su kao "loše majke" i isključene su iz uzgoja. Daljnja istraživanja dovela su do spoznaje da nije riječ o virusu, već o inkompatibilnosti krvnih grupa između mačića i njihove majke.
Kod mačaka se razlikuju dvije osnovne krvne grupe. To su A i B, s time da je A dominantna nad B. Krvna grupa 0 ne postoji, a AB je izuzetno rijetka (pa nema praktičnu važnost).
Dakle, mačka može biti tip krvne grupe B (recesivni homozigot – bb); tip krvne grupe A, ali nosioc grupe B (heterozigot – Ab) ili "čisti" tip A (dominantni homozigot – AA).
Mačke tipa A proizvode slaba antitijela za tip B, tip AB ne proizvodi antitijela, dok tip B proizvodi izrazito jaka antitijela za tip A.
Upravo ovdje nastaje pravi problem, ako je majka različite krvne grupe od svojih mačića.
U istraživanju koje su proveli američki znanstvenici na 1100 čistokrvne mačke i 1072 domaće mačke, nađeno je:- Domaće mačke su imale gotovo isključivo krvnu grupu A, dok se grupa B javila u manje manje od 1% životinja
- Čistokrvne mačke pasmine burmanska, norveška i sijamska imale su krvnu grupu A
- Čistokrvne mačke pasmine abesinska, devon rex, himalajska, perzijska i somalijska imale su krvnu grupu A u 70%, a krvnu grupu B u 30% slučajeva
U Hrvatskoj su najzastupljenije sijamska i perzijska pasmina.
Na uzorku od 99 pretraženih sijamskih mačaka pronađena je kod svih krvna grupa A.
Na uzorku od 175 ispitivanih perzijskih mačaka 129 (75,9%) imalo je krvnu grupu A, a 41 (24,1%) imalo je krvnu grupu B.
Problem inkompatibilnosti krvnih grupa javlja se pri transfuziji krvi i u uzgoju (kad postoje inkompatibilne krvne grupe mačke i njenih mačića).
U uzgoju dolazi do smrti mačića krvne grupe A rođenih od majke krvne grupe B (tijelo majke proizvodi veliku koncentraciju anti-A antitijela). Antitijela prelaze iz krvi u mliječnu žlijezdu majke i nalaze se u velikoj količini u kolostrumu (prvo mlijeko koje mačići moraju popiti). Kolostrumom dobivena antitijela prelaze preko crijeva u krvotok mačića i uništavaju eritrocite mačića (izoeritroliza). Usljed razaranja eritrocita dolazi do anemije, koju prati žutica. Javljaju se nekrotične promjene unutarnjih vitalnih organa ili nekroza ekstremiteta i vršnih dijelova tijela (vrh ušiju ili repa). Urin poprima tamno smeđu do crvenu boju.
Primiječeno je da neki mačići bolje podnose bolest (oni koji nisu imali žuticu, oporavili su se uz otpadanje nekrotiziranih dijelova tijela), no još nije razjašnjeno zašto.
Slika 1: Mačići s neonatalnom eritrolizom (uočite žute nosiće i krvav vršak repića)
Slika 2: Šapica mačića s eritrolizom (uočite kako je žućkasta-nekroza)
U praksi je najvažnije spriječiti mogućnost pojave neonatalne izoeritrolize. Prevencija može ići u 3 smjera:- Tipizacija krvnih grupa mužjaka i ženke prije parenja
- Testiranje krvnih grupa mačića nakon poroda
- Sprečavanje uzimanja kolostruma ugroženih mačića
Primjer tipizacije:
Mačići nasljeđuju jedan gen za krvnu grupu od majke, a drugi od oca. Geni za krvnu grupu A su dominantni nad onima krvne grupe B, što znači da će mačić sa miješanim genima (Ab) imati krvnu grupu A. Mačka krvne grupe B može imati mačiće krvne grupe A ako je parena s mužjakom krvne grupe A (ali nosiocem tipa B). U toj situaciji neonatalna eritroliza će se najvjerojatnije pojaviti.
MUŽJAK (geni) | ŽENKA (geni) | b | b | A | Ab | Ab | A | Ab | Ab |
Mužjak je dominantni homozigot za krvnu grupu A (AA). A ženka recesivni homozigot za krvnu grupu B (bb). Mačići će imati krvnu grupu A, ali će biti nosioci krvne grupe B.
I na kraju nam preostaje da zaključimo ključ dozvoljenog parenja, tj. Parenja kod kojeg se u podmladka neće pojaviti bolest.
Ključ dozvoljenog parenja:
dipl.ing zootehnike Ivana Domislović
|
|
|
| POSLJEDNJE
KOLUMNE |
|
|
|
|
